Fundacja Instytut Edukacji Kreatywnej INEK

 

             „Los sprzyja umysłom dobrze przygotowanym”
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   
  
Ludwik Pasteur



      

 

Brainstorming

 


Burza mózgów, po angielsku brainstorming, to prosta technika rozwiązywania problemów. Za jej twórcę uznawany jest Alex Osborn, który bardzo wcześnie rozpoczął karierę menedżera w jednej z największych w świecie agencji reklamowych. Sfrustrowany tym, że pracownicy nie mieli nowych pomysłów, postanowił organizować regularne sesje myślenia, które pokazały dużą efektywność.

Burza mózgów to nie zwykła narada, ale sesja dzielenia się i rozwijania pomysłów, to włączenie zielonego światła dla twórczego myślenia. Rządzą nią 4 zasady:

  • Odroczona ocena (wstrzymaj krytykę, ale także selekcję pomysłów na czas burzy mózgów)
  • Maksimum pomysłów (z ilości rodzi się jakość), zapisuj wszystko
  • Otwórz się na oryginalne, niezwykłe pomysły, pozwól sobie i innym fantazjować
  • Kombinuj i ulepszaj pomysły, jak gdybyś postępował według zasady “1+1=3″

Klasyczna burza mózgów polega na nieskrępowanej wymianie pomysłów i wspólnym zapisywaniu ich na tablicy lub arkuszu papieru. Najważniejsze jest trafne sformułowanie problemu i określenie, czego poszukujemy. Burzę mózgów może prowadzić moderator, który zadaje otwarte pytania pobudzające do bardziej wydajnego generowania pomysłów. Moderator jednak nie może oceniać pomysłów ani pozwalać na dyskusję. Zasadą dobrej burzy mózgów jest rozbudowywanie pomysłów innych, mówienie “tak, i…” zamiast “tak, ale”.

Istnieją liczne wariacje brainstormingu, między innymi:

BRAINSTORMING INDYWIDUALNY

Każdy pisze na kartce swoje pomysły, anonimowo. Jest też wersja z mapą myśli. Pomysły te potem są ewaluowane w grupie lub w podgrupach. Podgrupy mogą się podzielić według tematu, np. jedna omawia kolor produktu, druga nazwę, itd.

PODAWANIE KARTEK

Każdy ma kartkę, na której pisze pomysł, podaje ją dalej i kolejna osoba modyfikuje ten pomysł. Dzieje się tak aż do momentu, gdy kartka wróci do właściciela. Grupa może też stworzyć swoją książkę pomysłów: na pierwszej stronie jest problem, osoba wpisuje pomysł, podaje dalej. Nowa osoba może wpisać coś nowego lub dodać coś do istniejącego rozwiązania. Pod koniec grupa czyta wszystkie pomysły.

ZESPOŁOWY IDEA/MIND MAPPING

Grupa generuje pomysły metodą skojarzeń. Każdy najpierw sam generuje maksymalną ilość pomysłów, następnie grupowo nanosi się je na kartkę, gdzie układane są one według relacji i kryteriów. To grupa decyduje jak będzie wyglądała ich mapa myśli z pomysłami, grupa też rozwija zapisywane pomysły.

STARBUSTING / BRAINSTORMING PYTAŃ

Technika rozwiązywania problemów: generujemy pytania, a nie odpowiedzi. Na przykład gdy mamy wprowadzić nową rzecz, usługę, projekt, zapisujemy jak najwięcej otwartych pytań: kto, co, jak, gdzie, kiedy, dlaczego, po co, itp. Zapisane pytania otwierają często oczy na nieznane i inspirują do szukania odpowiedzi.

6-3-5 BRAINWRITING

Metoda wymyślona przez Profesora Bernda Rohrbacha w 1969 do usprawniania pracy w reklamie, marketingu, projektowaniu, oparta na idei brainstormingu.  W technice tej jest 6 uczestników, każdy ma napisać 3 pomysły w 5 minut. Następuje 6 takich rund, co razem daje 30 minut i 108 pomysłów. Uczestnicy mogą korzystać z pomysłów innych.

STEPLADDER (DRABINA)

Sposób na ośmielenie mniej śmiałych. 2 osoby najpierw osobno dyskutują rozwiązania problemu. Pozostałe osoby wypisują swoje pomysły na kartkach. W następnej kolejności do dwóch osób dołączają po jednej osobie, przedstawiają swoje pomysły
i poddają je dyskusji, obróbce.

THE CRAWFORD SLIP METHOD

Polega na tym, że każdy wymyśla tyle idei ile chce i zapisuje każdą osobno na karteczkach (Post it notes). Kartki te są przyklejane na tablicy lub arkuszu papieru, a następnie porównywane z innymi i układane według podobieństw.

Brainstorming to popularna metoda, choć niełatwo pilnować się powyższych czterech zasad. Są też krytyczne badania Michaela Diehl i Wolfganga Stroeb pokazujące, że burza mózgów jest mało efektywna. Grupy „prawdziwe” wygenerowały mniej pomysłów niż grupy „nominalne” , w których osoby wymyślały pomysły indywidualnie. Ich zdaniem 3 elementy zakłócały twórcze myślenie:

  • Jeżdżenie na gapę - niektórzy czują, że ich pomysły są mniej wartościowe niż inne, więc się mniej odzywają
  • Lęk przed oceną
  • Blokowanie – wypowiedź jednej osoby i zapisanie na tablicy zabiera czas, w którym inne osoby mogą zapomnieć co chciały powiedzieć lub dopuścić do głosu krytykę wewnętrzną

Naszym zdaniem warto stosować burze mózgów w grupach dzieci, nastolatków i dorosłych. Prawidłowo przeprowadzone sesje ośmielają, uczą myślenia, rozwijania pomysłów, pokazują jak komunikować się konstruktywnie i jak pracować zespołowo. Takie sesje pokazują, że to, co wymyślamy i rozbudowujemy razem ma inną wartość niż osobne pomysły każdego, uczą też jak odnaleźć wartość dodaną w pozornie sprzecznych punktach widzenia.