Fundacja Instytut Edukacji Kreatywnej INEK

 

             „Los sprzyja umysłom dobrze przygotowanym”
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   
  
Ludwik Pasteur



      

 

Twórcze myślenie

 

 


Co to znaczy myśleć twórczo?
 Czy chodzi o bycie artystą, z głową w chmurach? Niekoniecznie – twórcze myślenie można włączać na zawołanie, podobnie jak myślenie analityczne lub praktyczne. Można je też ćwiczyć u siebie i u innych, i nie trzeba od razu produkować wybitnych dzieł. Przede wszystkim należy rozwijać w sobie postawę osoby kreatywnej. To po pierwsze.


Po drugie, kreatywność to ciągłe dziwienie się, obserwowanie świata wokół wszystkimi zmysłami i zadawanie sobie wielu pytań. Dlaczego tęcza ma taki układ kolorów, co by było gdyby budowano mosty z plastiku, skąd się bierze rosa, co żyje w Rowie Mariańskim. itd. Osoby ciekawe świata są odkrywcami. To nieprawda, że ciekawość to pierwszy stopień do piekła. Naszym zdaniem to pierwszy stopień na studia.

Po trzecie, twórczy człowiek jest otwarty, dopuszcza do siebie różne sprzeczne poglądy i ma większą tolerancję dla nieznanego. Ta otwartość pozwala nie tylko poznawać innych, ale też wyjść poza swoje schematy myślowe. Od dziecka uczymy się co jest dobre, a co złe, jak należy siedzieć przy stole, jak rozwiązywać równania matematyczne i co autor wiersza miał na myśli. Im starsi jesteśmy, tym więcej założeń w głowie. A przecież te założenia mogą być nieprawdziwe w nowej sytuacji. Czy kiedykolwiek zastanawiamy się nad tym, że gdy słyszymy słowo “chirurg” widzimy oczami wyobraźni mężczyznę, choć kobiety w tym zawodzie nazywa się tak samo? Czy zastanawiamy się jakie może być wyjaśnienie faktu, że Japończyk nie patrzy nam w oczy? Nasza kultura każe odbierać to inaczej niż skromność. Edward de Bono mówi o myśleniu lateralnym, czyli wychodzeniu z naszych ”kolein myślowych”
i spoglądaniu na problem z boku. To ma wiele zalet.

Po czwarte, twórcze myślenie jest dywergencyjne - to znaczy dopuszcza wiele rozwiązań, wiele odpowiedzi. Nie zamyka się
w jedynej słusznej wersji. Twórcze myślenie jest przeciwieństwem myślenia dogmatycznego. Amerykański psycholog Joy Paul Guilford ukuł pojęcie zasad dywergencyjności:

1. Płynność (im więcej rozwiązań wyprodukujemy, tym bardziej twórczy jesteśmy).

2. Giętkość (twórcze myślenie charakteryzuje się elastycznością, dopuszczaniem różnych kontekstów, spoglądaniem na problem
z wielu różnych punktów widzenia).

3. Oryginalność (trafność lub niezwykłość pomysłu).

4. Wrażliwość na problemy (czyli ciekawość i badawcze podejście, umiejętność zadawawania pytań).

Kontynuator idei Guilforda,  Ellis Paul Torrance dodał jeszcze termin ‘elaboracja’ – równie ważny komponent twórczego myślenia, świadczący o tym, że kreatywność polega na przełamaniu typowego dla nas lenistwa umysłowego i starannego dopracowywania swojego pomysłu.

Czy jesteś twórczą osobą? Na pewno. Egalitarne podejście części naukowców do twórczości mówi o tym, że każdy może być twórczy i że twórczość można trenować. Skutki uboczne takiego treningu to: błysk w oku, lekkie “rozbrykanie” i uśmiech nie schodzący z twarzy :)